Ο χώρος του Νοβοπάν (μοριοσανίδα)

Γνωρίζετε ότι…
Η μοριοσανίδα ή chip-board είναι βιομηχανικό προϊόν που παράγεται κυρίως από το ροκανίδι ξύλων με ανάμιξη με κόλλες σε υψηλές θερμοκρασίες και πιέσεις;
Οι κόλλες αυτές παρασκευάζονται με αντίδραση ουρίας και φορμαλδεΰδης, στην κατάλληλη αναλογία, οπότε δημιουργείται ένα πολυμερές το οποίο αναμιγνύεται με τα τεμαχίδια ξύλου και ακολουθεί πρεσάρισμα με θέρμανση.

Γνωρίζετε ότι…

• Έχει ηχομονωτικές και θερμομονωτικές ιδιότητες
• Είναι εύκολη στην επεξεργασία
• Έχει εξαιρετικές Φυσικοχημικές Ιδιότητες (όπως αντοχή σε εφελκυσμό, κάμψη κτλ)
• Η αντοχή σε κάμψη είναι μεγαλύτερη από 220 Kgr/cm2
• Η διόγκωση μετά από δίωρη εμβάπτιση σε νερό είναι μικρότερη από 5%
• Λόγω της υψηλής ποιότητας της συγκολλητικής ύλης που χρησιμοποιείται για την παραγωγή της, έχει αυξημένο χρόνο ζωής (Βραδεία Γήρανση).
• Δεν "πετσικάρει".
• Η επιφάνεια της είναι λεπτόκοκκη και χωρίς πόρους.
• Έχει μεγάλη αντοχή στο κράτημα της βίδας και του μεντεσέ.

Γνωρίζετε ότι…
Η πυράντοχη μοριοσανίδα είναι βραδύκαυστη με χρόνο καύσης υπερδιπλάσιο σε σχέση με μια απλή μοριοσανίδα. (Μια Πυράντοχη Μοριοσανίδα πάχους 38 mm ανθίσταται στη φωτιά 90 λεπτά ενώ μια απλή Μοριοσανίδα 38 mm ανθίσταται 30 Λεπτά της ώρας).

Γνωρίζετε ότι…
Οι μοριοσανίδες κατατάσσονται ανάλογα με την εκπομπή της φορμαλδεΰδης σε Ε0, Ε1 και Ε2;

Γνωρίζετε ότι…
Το ανταγωνιστικό του πλεονέκτημα της μοριοσανίδας Ε0 είναι η ελάχιστη εκπομπή Φορμαλδεΰδης, που ισούται με αυτή του φυσικού ξύλου;

Σχεδιάζω το Μπάνιο μου...

Το μπάνιο χρησιμεύει για την καθημερινή υγιεινή, αλλά πολλές φορές είναι και ένας χώρος κατάλληλος για χαλάρωση.

Το μπάνιο πρέπει να έχει ανοιχτά και κλειστά ντουλάπια, όταν υπάρχει αρκετός χώρος. Βεβαίως, τα σύγχρονα έπιπλα μπάνιου έχουν λύσει κάποιες από τις ανάγκες αποθήκευσης του συγκεκριμένου χώρου, με τα άπλυτα να τοποθετούνται συνήθως σε καλάθια που βρίσκονται σε αυτό το έπιπλο.
Χρειάζεται, επίσης, ένα κλειστό έπιπλο για να τοποθετήσετε πετσέτες και ράφια για τα διάφορα καλλυντικά περιποίησης του προσώπου και του σώματος.

Η ύπαρξη ενός ντουλαπιού «φαρμακείου» βρίσκει τη θέση του σε αυτόν το χώρο. Η υπερβολική ωστόσο χρήση του ξύλου σε μικρούς χώρους μπάνιων δημιουργεί την αίσθηση καμπίνας η οποία μπορεί να γίνει αποπνικτική.
Οι τοίχοι γύρω από τη ντουζιέρα πρέπει να διαθέτουν υγιή και λεία επένδυση, στεγανή στην υγρασία.

Ο χώρος του Ξύλου

Γνωρίζετε ότι…
Κανένα δομικό υλικό δεν μπορεί να συγκριθεί με την ζεστασιά και την αρμονία που δίνει το ξύλο, είτε χρησιμοποιείται σαν πρώτη ύλη για την κατασκευή ενός σπιτιού, είτε για την κατασκευή επίπλων;
Είναι πάντα ένα ζωντανό υλικό, που ζει μέσα στον χώρο μας που χρειάζεται όμως την φροντίδα μας για την συντήρησή του όπως κάθε ζωντανός οργανισμός;
Τα προϊόντα του ξύλου χωρίζονται σε 2 κατηγορίες, την πριστή ξυλεία (πρωτογενή και δευτερογενή) και την βιομηχανική ξυλεία (κόντρα - πλακέ, νοβοπάν, MDF κλπ).
Η παραγωγή ποιοτικών ξύλων, ξεκινάει στο δάσος. Εκεί τα κομμένα καθαρίζονται, συγκεντρώνονται και προωθούνται στα πριστήρια, δηλ. στα εργοστάσια κοπής.

Γνωρίζετε ότι…
Στη θέση των κομμένων δέντρων φυτεύονται σε όλες τις προηγμένες χώρες καινούργια, ώστε να αναπαραχθεί το δάσος και να αποκατασταθεί η φυσική ισορροπία, αλλά και να υπάρχει μετά από χρόνια νέο δάσος για υλοτόμηση;
Μόνο, στις ΗΠΑ, τον μεγαλύτερο παραγωγό σκληρής ξυλείας στον κόσμο, η αναφύτευση έχει τον ρυθμό των 6.000.000 νέων δέντρων την ημέρα!!
Και έτσι σήμερα υπάρχει στη χώρα αυτή 70% περισσότερο δάσος σκληρής ξυλείας, απ' ότι πριν από 40 χρόνια. Στη Σουηδία και στην Φινλανδία, τις μεγαλύτερες παραγωγές ξυλείας στην Δυτική Ευρώπη, η ανάπτυξη των δασών έχει ρυθμό 10% μεγαλύτερο του ρυθμού υλοτόμησης, με κύκλο ζωής του εμπορικού ξύλου τα 70 - 120 χρόνια.
Φυσικά δεν είναι όλα ρόδινα στον πλανήτη μας. Η καταλήστευση των τροπικών δασών το μαρτυρά και στην χώρα μας. Αλλού υπάρχει ορθολογική διαχείριση, αλλού όχι. Η καταστροφή των δασών του Αγίου Όρους και του Άθωνα καθώς και σημαντικών τμημάτων της ελληνικής Ροδόπης είναι τα χειρότερα παραδείγματα.

Γνωρίζετε ότι…
Τίποτα σχεδόν δεν μένει ανεκμετάλλευτο από ένα κομμένο δέντρο. Η κορυφή μετατρέπεται συνήθως σε καυσόξυλα, ενώ το πιο κάτω από την κορυφή τμήμα του κορμού έχει πολλές διακλαδώσεις και χρησιμοποιείται για την παραγωγή κυτταρίνης και κόντρα - πλακέ. Το ακόμα πιο κάτω τμήμα έχει επίσης πολλές διακλαδώσεις, γι' αυτό και κόβεται μόνο σε απλά, ορθογωνισμένα ξύλα. Τα δε μεσαία και τα κατώτερα μέρη του κορμού, είναι αυτά που μπορούν να κοπούν σε σανίδες, κορδόνια και πήχεις, δηλαδή είναι αυτά που δίνουν τα υλικά στους ξυλουργούς, επαγγελματίες και ερασιτέχνες.

Γνωρίζετε ότι…
Παρατηρώντας την κυκλική, εγκάρσια τομή ενός κορμού, βλέπουμε εξωτερικά το φλοιό, στο κέντρο την λεγόμενη καρδιά ή ψίχα και ενδιάμεσα τους δακτυλίους που φανερώνουν την ηλικία του δέντρου. Οι βασικοί τρόποι με τους οποίους κόβεται ένας κορμός είναι ή "κατά την ακτίνα" ή "κατά τη χορδή" του κύκλου. Τα σύγχρονα πριονιστήρια, λειτουργούν με απόλυτη ακρίβεια κοπής και προσφέρουν πλήρη αξιοποίηση του υλικού.

Γνωρίζετε ότι…
Τα Ελληνικά εμπορικά ξύλα είναι τα:

• Έλατο

• Πεύκο

• Οξιά

• Ελιά

• Καρυδιά

• Καστανιά

Τα τέσσερα πρώτα είδη χρησιμοποιούνται κατά βάση σαν καυσόξυλα.
Υπάρχουν βεβαίως ποικιλίες δέντρων όπως η μαύρη Πεύκη που φύεται στην Πίνδο και θεωρείται από τους ειδικούς το ομορφότερο μαλακό ξύλο στην επιπλοποιία όμως το γεγονός ότι φύονται σε περισσότερες εκτάσεις τα καθιστά ελάχιστα εμπορικά εκμεταλλεύσιμα.

Γνωρίζετε ότι…
Η Ελληνική Καρυδιά είναι ένα σπάνιο ξύλο πανέμορφο και πανάκριβο;

Γνωρίζετε ότι…
Η Καστανιά είναι αυτοφυής στην Ελλάδα και σε κάποιες περιοχές της Ασίας;
Χρησιμοποιείται για σκιά ή σαν διακοσμητικό. Το ξύλο της δεν έχει ιδιαίτερη εμπορική εκμετάλλευση, όμως η ταχύτατη ανάπτυξή της την κάνει χρήσιμη για πολτοποίηση χαρτομάζας. Σε περιοχές όπως το Πήλιο, όπου είναι αυτοφυής και υπάρχουν μεγάλες φυτείες καστανιάς, χρησιμοποιείται ανέκαθεν σαν βασικό ξύλο για έπιπλα, πόρτες, παράθυρα, σαν οικοδομικό υλικό π.χ. για στέγες, παρά τις μικρές μηχανικές αντοχές της και για την κατασκευή βαρελιών ;

Γνωρίζετε ότι…
Η Οξιά είναι ένα από τα σπουδαιότερα σκληρόξυλα που φύεται στην Κεντρική και Δυτική Ευρώπη;
Η εμπορική της ονομασία έχει σχέση με τη χώρα προέλευσης (Ρουμάνικη οξιά, Σέρβικη οξιά κλπ).
Έχει ευρύτατη χρήση και εφαρμογές. Είναι το ξύλο με την μεγαλύτερη χρήση στη βιομηχανία επίπλων, ειδικά για καθίσματα με πιο χαρακτηριστικό δείγμα τη δημοφιλή πολυθρόνα σκηνοθέτη.

Γνωρίζετε ότι…
Η Δρυς φύεται στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη, Γαλλία, Πολωνία, Βαλτικές χώρες ;
Οι εξαιρετικές της μηχανικές ιδιότητες και η ωραία της εμφάνιση την καθιστούν περιζήτητη στη βιομηχανία επίπλων στη βιομηχανία παρκέτων, και στη ναυπηγική;

Γνωρίζετε ότι…
Στην πατρίδα μας ήταν ιερή από τους μυθολογικούς χρόνους, αυτοφυής σε μεγάλες εκτάσεις και χρησιμοποιήσιμη ευρύτατα από τους ιστορικούς χρόνους;
Η σημερινή έλλειψη του δένδρου δικαιολογείται από την εκτεταμένη αλόγιστη υλοτόμησή του για την κατασκευή των πλοίων του Βυζαντινού πολεμικού στόλου.
Η δρυς είναι συνώνυμη με τη δύναμη, τη σταθερότητα και την αντοχή. Δουλεύεται εύκολα και δίνει ένα πολύ ωραίο φινίρισμα

Γνωρίζετε ότι…
Το πιτς πάϊν - Pitch Pine φύεται στις Δυτικές ΗΠΑ;
Μολονότι στη διεθνή αγορά έχει και άλλα εμπορικά ονόματα, στη χώρα μας η εμπορική του ονομασία είναι μόνο "πιτς πάϊν";
Έχει χρώμα πορτοκαλί έως κόκκινο καφέ και είναι ρητινώδες;
Το "πιτς πάϊν" χρησιμοποιείται κατεξοχήν στις οικοδομικές κατασκευές στις Δυτικές ΗΠΑ. Οι καλλιεργούμενες ποικιλίες χρησιμοποιούνται για χαρτοπολτό. Από το ρετσίνι του κατασκευάζονται μεγάλες ποσότητες νεφτιού. Στη χώρα μας χρησιμοποιείται σαν οικοδομική ξυλεία (κουφώματα) στην επιπλοποιία, στη ναυπηγική και για ελαφρά πατώματα, σαν επένδυση ρομποτέ για τοίχους και ταβάνια.

Γνωρίζετε ότι…
Το ξύλο υπό την επίδραση της υγρασίας, σε συνδυασμό με θερμοκρασιακές μεταβολές και ελλιπή αερισμό, κινδυνεύει να αναπτύξει φυτικούς και ζωικούς μύκητες;

Γνωρίζετε ότι…
Το σαράκι αποτελεί το σπουδαιότερο εχθρό των κατεργασμένων ξύλων;
Ευνοείται από την έλλειψη αερισμού και φυσικού φωτισμού. Αν δεν καταπολεμηθεί έγκαιρα, εξαπλώνεται και καταστρέφει πολύ γρήγορα μεγάλες μάζες ξύλου. Η εξυγίανση των προσβεβλημένων ξύλων γίνεται με την αφαίρεση όλων των προσβεβλημένων τμημάτων σε βάθος και τον καυτηριασμό τους με φλόγα.

Γνωρίζετε ότι…
Προϋπόθεση για την ανάπτυξη μυκήτων αποτελεί η αποσύνθεση των ινών του ξύλου από την υγρασία σε συνδυασμό με την έλλειψη αερισμού;
Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν αναπτύσσονται μύκητες σε ξύλα με υγρασία μικρότερη από 20%. Οι μύκητες προσβάλλουν το εσωτερικό των κυττάρων του ξύλου και τους προσδίδουν χαρακτηριστικό γαλαζωπό χρώμα.

Φορμαλδεΰδη

Ο κυριότερος ρυπαντής εσωτερικών χώρων σε νεόδμητες κατοικίες.

Πρόσφατες διεθνείς έρευνες (Andreini B. et al. 2000, Ando M. 2002, Brown S. 2002, Hodgson A. et al. 2002, Wu P. et al. 2003, Sakai K. et al. 2004) έχουν καταγράψει υψηλές συγκεντρώσεις ρυπαντών σε εσωτερικούς χώρους νεόδμητων κατοικιών (και ιδιαίτερα φορμαλδεΰδης) που εκλύονται ιδίως από συγκολλημένα προϊόντα ξύλου (μοριοπλάκα, MDF), συνθετικά υφάσματα, κουρτίνες, μονωτικά υλικά κ.α. Οι έρευνες αυτές τονίζουν τους κινδύνους που ελλοχεύουν για την υγεία των καταναλωτών, αφού αποδεικνύουν την ύπαρξη υψηλών συγκεντρώσεων φορμαλδεΰδης σε χώρους κατοικιών και γραφείων. Από τις δεκαετίες του ‘70 και ‘80 έχει αναγνωριστεί ότι τα σύνθετα προϊόντα ξύλου αποτελούν τις κυριότερες πηγές έκλυσης φορμαλδεΰδης. Άλλοι ρυπαντές εσωτερικών χώρων είναι η ακεταλδεΰδη, η πεντανάλη, το βενζόλιο, το στυρένιο και άλλες οργανικές καρβοξυλικές ενώσεις. Έχει μάλιστα γίνει ευρέως γνωστό το λεγόμενο Sick Building Syndrome εξαιτίας αυτών των ρυπαντών, που λέγεται και «σύνδρομοτουπαθογόνουκτιρίου».
Έχει επίσης αποδειχθεί ότι έπιπλα κατασκευασμένα από μοριοπλάκες που παράγονται με ρητίνες ουρίας-φορμαλδεΰδης είναι οι σημαντικότερες πηγές έκλυσης αλδεϋδών σε οικίες. Οι συγκεντρώσεις αλδεϋδών σε εσωτερικούς χώρους εξαρτώνται και από τις διαδικασίες καύσης, π.χ. θέρμανση, μαγείρεμα, κάπνισμα. Οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις εμφανίζονται σε κλειστούς χώρους, χωρίς καλό
και συχνό εξαερισμό, με υψηλή θερμοκρασία και σχετική υγρασία. Ο εξαερισμός είναι η πλέον καθοριστική παράμετρος της ποιότητας του εσωτερικού χώρου των κατοικιών και αποτελεί τον αρχικό μηχανισμό για την απομάκρυνση των πτητικών μολυσματικών αερίων. Επιδημιολογικές και κλινικές έρευνες έχουν αποδείξει ότι η έκθεση του ανθρώπου σε φορμαλδεΰδη μπορεί να προκαλέσει ερεθισμούς στο δέρμα, κνησμό στα μάτια, αλλεργικά και ασθματικά σύνδρομα και άλλα συμπτώματα. Πρόσφατη έρευνα στην Αυστραλία αποκάλυψε ότι σε νεόδμητες κατοικίες τα επιτρεπτά όρια σε ρυπαντές είχαν ξεπεραστεί πάνω από 20 φορές, γεγονός που αποδεικνύει ότι οι κατοικούντες σ’ αυτές αναπνέουν κοκτέιλ τοξικώνουσιών, όπως τονίζει χαρακτηριστικά η μελέτη, και κυρίως φορμαλδεΰδη, στυρένιο και φαινυλοκυκλοεξάνιο. Παρόμοια έρευνα στη Γαλλία (2004) έδειξε ότι στο 1/4 των κατοικιών οι συγκεντρώσεις φορμαλδεΰδης ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια ασφαλείας, ενώ στα 8 από τα 10 σπίτια καταγράφονται επίπεδα βενζολίου 1 μέχρι 5 φορές υψηλότερα σε σχέση με τους εξωτερικούς χώρους των σπιτιών. Ο πιο επιβαρυμένος χώρος των σπιτιών είναι το γκαράζ, καταλήγει η ίδια έρευνα που κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Στην εισήγηση αυτή παρουσιάζονται τα αποτελέσματα μιας έρευνας που σκοπό έχει τη μέτρηση της φορμαλδεΰδης σε νεόδμητες κατοικίες.
Μέθοδοι και υλικά

Η έρευνα αυτή έγινε με χρήση ειδικού οργάνου (formaldehyde-meter) σε τριάντα διαφορετικά «διαμερίσματα» της Καρδίτσας. Τα διαμερίσματα αυτά είχαν ήδη κατοικηθεί για 1 έως 3 μήνες. Οι μετρήσεις έγιναν δύο φορές: (α) αρχικά τον Ιούλιο του 2006 (με πρώτη μέτρηση τις πρωινές ώρες και δεύτερη μέτρηση μετά από 30 λεπτά εξαερισμό των χώρων), και (β) τον Ιανουάριο του 2007, δηλ. 6 μήνες μετά. Οι μετρήσεις κατέγραψαν τις συγκεντρώσεις φορμαλδεΰδης στους εξής χώρους: καθιστικό, υπνοδωμάτιο, εσωτερικό χώρο ντουλαπών κουζίνας και εσωτερικό χώρο ντουλαπών υπνοδωματίου.
Αποτελέσματα και συζήτηση
Οι μετρήσεις που έγιναν αρχικά (Ιούλιος 2006) παρουσιάζονται στον Πίνακα 1. Τα επίπεδα φορμαλδεΰδης στους χώρους καθιστικό - υπνοδωμάτιο βρέθηκαν σε τουλάχιστον 10 από τις 30 κατοικίες να είναι από 1 μέχρι 3 ppm (μέρη ανά εκατομύριο). Οι συγκεντρώσεις αυτές είναι υψηλές και ξεπερνούν κατά πολύ το όριο του 0,1 ppm που έχουν θέσει οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για κατοικίες.


Όπως αναμενόταν, οι συγκεντρώσεις στους εσωτερικούς χώρους των ντουλαπών κουζίνας και υπνοδωματίου βρέθηκαν πολύ υψηλότερες, σε πολλές δε περιπτώσεις πάνω κι από τα επίπεδα των 5 ppm, όπου μπορεί να παρατηρηθεί ερεθισμός στη μύτη ή και κνησμός στα μάτια. Σε μετρήσεις που έγιναν στους ίδιους χώρους (καθιστικό - υπνοδωμάτιο) μετά από 30 λεπτά εξαερισμό παρατηρήθηκε δραματική μείωση των επιπέδων φορμαλδεΰδης· και σε 24 από τις 30 περιπτώσεις (καθιστικό) η μέτρηση ήταν κάτω από 1 ppm, ενώ το ίδιο συνέβη και σε 26 από τις 30 περιπτώσεις για τους χώρους υπνοδωματίου. Είναι κεφαλαιώδους σημασίας το γεγονός ότι οι μετρήσεις αυτές επαναλήφθησαν μετά από χρονικό διάστημα έξι μηνών (Ιαν. 2007) και τα επίπεδα φορμαλδεΰδης (Πιν. 2) ήταν σημαντικά χαμηλότερα σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις (δηλ. κάτω από 1 ppm).

Συμπεράσματα και προτάσεις
Από την έρευνα αυτή διαπιστώνεται ότι στους εσωτερικούς χώρους των νεόδμητων κατοικιών που μελετήθηκαν υπήρχαν υψηλές συγκεντρώσεις φορμαλδεΰδης, που ειδικά τους πρώτους μήνες, στο 1/3 των κατοικιών ξεπερνούσαν το επίπεδο του 1 ppm. Με δεδομένο τις αρνητικές επιπτώσεις της φορμαλδεΰδης στην υγεία του ανθρώπου, προτείνονται επιτακτικά τα ακόλουθα μέτρα:

• Συχνός και επιμελημένος εξαερισμός στις νεόδμητες κατοικίες (συχνότερα κατά τους χειμερινούς μήνες), ειδικά μάλιστα κατά το πρώτο έτος της διαμονής σε αυτές.

• Οι καταναλωτές έχουν υποχρέωση να ενημερώνονται για τα υλικά και τα συνθετικά προϊόντα που τοποθετούν στις νέες οικίες τους, ώστε αυτά να είναι πιστοποιημένα με τα Ευρωπαϊκά πρότυπα. Ειδικά δε για τα συγκολλημένα προϊόντα ξύλου (μοριοπλάκα, MDF), πρέπει αυτά να φέρουν σήμαποιότητας και να ανήκουν στην κατηγορία Ε1, δηλ. πολύ χαμηλής περιεκτικότητας σε φορμαλδεΰδη, σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό πρότυπο ΕΝ120, ή στην κατηγορία Ε0, δηλ. μηδενικής περιεκτικότητας σε φορμαλδεΰδη, όπως το φυσικό ξύλο.

• Το κάπνισμα πρέπει να αποφεύγεται στους εσωτερικούς χώρους των κατοικιών.

Τέλος, για να μη δημιουργηθεί σύγχυση θα πρέπει να τονιστεί ότι αφενός το φαινόμενο της δραστικής έκλυσης φορμαλδεΰδης (ειδικά κατά το πρώτο έτος) από νεοτοποθετημένα προϊόντα ξύλου, χρώματα, συνθετικά υλικά κ.α. είναι συχνό και απαντάται πάντοτε σε νεόδμητες κατοικίες και αφετέρου να επισημανθεί ότι τα τελευταία χρόνια οι ελληνικές βιομηχανίες ξύλου έχουν καταβάλλει σημαντικές προσπάθειες - με ανάλογες επενδύσεις - που έχουν ως αποτέλεσμα (σήμερα) την παραγωγή πιστοποιημένων συγκολλημένων προϊόντων ξύλου που πληρούν τις απαιτούμενες προδιαγραφές. Συνεπώς, οι καταναλωτές οφείλουν να αναζητούν στην αγορά προϊόντα ξύλου που φέρουν το κατάλληλο σήμα ποιότητας (προϊόντα κλάσης Ε1 ή Ε0). Επιπρόσθετα προτείνεται στους καταναλωτές η χρήση περισσότερων προϊόντων από συμπαγές (μασίφ) ξύλο, π.χ. σε έπιπλα και σε κατασκευές μέσα στο σπίτι όπως πατώματα, πόρτες, ντουλάπια. Ειδικά δε για τα υπνοδωμάτια, θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα, ώστε να είναι πιο μεγάλα και πιο ευρύχωρα.

Δρ. Γεωργιος Μαντάνης, Περιοδικό Επιπλέον, τεύχος 19, σελ. 108-110